Vraag uzelf af: "Hebben we hier een Roertunneltje te pakken of niet?"

Na jarenlang fileleed en verkeersoverlast werden de bewoners bij Swalmen en Roermond vorige week uit hun lijden verlost door de opening van de Roertunnels. Alhoewel, ze zijn nu meer dicht gegaan dan open geweest. Dat is u vast niet ontgaan.

Deze Roertunnels zijn gebouwd volgens de strengst mogelijke Europese veiligheidsnormen en uitgerust met de nieuwste beveiligingssoftware die er maar bestaat. Bij calamiteiten of bij de minste geringste hapering van de software gaat de tunnel dicht- onmiddelijk. Er kán gewoon niets misgaan, zou je zo denken...

Dat laatste blijkt een utopie te zijn. Want het vereiste kwaliteitsniveau van de software blijkt weer eens onder de maat te zijn opgeleverd. Natuurlijk zullen hier vele oorzaken voor aan te wijzen zijn en waarschijnlijk nog meer schuldigen (de leden van het testteam, de projectleider, de leverancier van de software), maar feit blijft dat hier maar één eindverantwoordelijke voor is: de opdrachtgever. In casu dus de hoogste baas bij Rijkswaterstaat, Bert Keijts.

De tunnels zouden volgens hun oorspronkelijke planning al op 1 januari 2008 open moeten zijn gesteld. Door noodzakelijke en extra tests met het beveiligingssysteem is dat dus bijna eind februari geworden. Wat schets nu de verbazing. In het Radio1 Journaal verkondigde Rijkswaterstaat, bij monde van een woordvoerder, gisteren dat de vereiste kwaliteit voor de opening van de tunnel helemaal niet getest had kunnen worden. Dat lag aan de complexiteit én aan de hoeveelheid verkeer die er dagelijks over de A73 raast. "Zulke tests kun je eigenlijk alleen maar met een paar auto's uitvoeren, eigenlijk kun je dergelijke scenario's alleen in de praktijk testen." Deze praktijk blijkt inmiddels levensgevaarlijk te zijn. Wie loopt er nu wie voor de gek te houden?

Vandaag verschijnen er in de pers berichten over inferieure software bij de Belastingdienst. Ook hier riep opdrachtgever Jenny Thunnissen, nota bene in 2002 nog uitgeroepen tot Rijksambtenaar van het jaar, een paar maanden geleden verongelijkt in de NRC dat er niets aan de hand was en dat ze er niets aan kon doen. Je reinste flauwekul natuurlijk, want staatssecretaris De Jager blijkt uit ander hout te zijn gesneden en kondigt vandaag aan zijn verantwoordelijkheid wél te nemen.

Er is een enorme groeimarkt voor de kwaliteit van het opdrachtgeverschap. Het bedrijf Valori heeft in haar businessmodel de vinger précies op de zere plek gelegd door zich juist te richten (en uit te blinken) in de processen rondom het "Goed Opdrachtgeverschap" in complexe ICT-projecten.

Voor ons zijn de Roertunnels in ieder geval een metafoor geworden voor niet grondig genoeg geteste producten, inferieur opgeleverde kwaliteit en duikgedrag (lees: non-leiderschap) van opdrachtgevers. Beste opdrachtgevers: een wijze les leert dat kwaliteit geen korting kent. Bedenk dus bij uw volgende project: "Hebben we hier een Roertunneltje te pakken of niet?"

Johan...

Gisteren ging tijdens de ledenraad van AFC Ajax de kogel door de kerk. De ledenraad, bijeen om het rapport van de commissie Coronel te bespreken, heeft Johan Cruijff gevraagd om terug te keren bij Ajax en orde op zaken te stellen. Volgens de commissie Coronel gaat het niet goed met Ajax. Kort samengevat zijn de huidige bestuurders, bestaande uit voorzitter John Jaakke, bestuurslid technische zaken Hennie Henrichs en bestuurslid financiële zaken Joop Saan, meer bezig met het managen van allerlei financiële aspecten en de aandeelhouders dan met het leiding geven aan een professionele voetbalorganisatie.

De commissie is duidelijk in zijn boodschap: Jaakke heeft er een puinhoop van gemaakt. Zijn naam wordt in het rapport weliswaar niet genoemd, maar Jaakke mag zich de kritiek net als algemeen directeur Maarten Fontein persoonlijk aantrekken, zo oordeelden enkele commissieleden gisteren.

Cruijff meldde afgelopen maandag nog in zijn wekelijkse column in de Telegraaf: "Niemand durft het mij op te laten lossen. Veel mensen zullen wel weer denken: daar heb je 'm weer. Wanneer neemt hij zelf zijn verantwoordelijkheid? Dan is mijn antwoord simpel: ik heb daar altijd voor open gestaan. Maar er is nooit, maar dan ook nooit iemand geweest die tegen me gezegd heeft: los jij het op. Dat durven ze namelijk niet. Want als ik het moet doen, dan los ik het inderdaad op. Alleen zullen veel mensen de manier waarop niet prettig vinden. Dus word ik vooral op afstand gehouden."

Tot gisterenavond dus. "Cruijff voegt daad bij het woord", zo luidde de een vette kop in de Telegraaf. Johan Cruijff toont het natuurlijke leiderschap dat menig manager ontbeert. Hij voert -ontegenzeggelijk- geen toneelacte op. Deze man weet namelijk waar hij het over heeft. Hij heeft visie, al is die niet altijd voor iedereen even gemakkelijk te volgen. Hij heeft uitstraling en charisma. Hij straalt dus hoop en verandering uit (zien we dit fenomeen momenteel ook niet bij de Democratische nominatieverkiezingen voor het presidentschap in de Verenigde Staten optreden?). Hij is bovendien een icoon van de club. Daarnaast weet hij hoe het spel gespeeld moet worden: hij is namelijk niet zomaar gezegend met de bijnaam 'De Verlosser'.

Het huidige bestuur heeft haar conclusies inmiddels getrokken en pakt nog voor het einde van het lopende seizoen haar biezen. Waar het bestuur jaren niet in geslaagd is, gebeurde vanochtend op de beursvloer. Beleggers in het aandeel Ajax reageerden enthousiast op het nieuws dat Johan Cruijff verantwoordelijk wordt voor het technische beleid van de Amsterdamse voetbalclub. Kort na de handelsaanvang stond het aandeel bijna 6 procent hoger.

Hoe gaat Johan Cruijff invulling geven aan zijn missie en wat kunt u als opdrachtgever hiervan opsteken? Dat is de grote vraag natuurlijk... Daarom heeft de redactie van opdrachtgeverpuntinfo unaniem besloten een dossier te openen waarin de leiderschapsstijl van Johan Cruijff en de gebeurtenissen rondom de "Rozenrevolutie in de ArenA" zal worden gevolgd.

Een project van 30 jaar...

Bijna een maand geleden, op 11 januari om precies te zijn, overleed de Nieuw-Zeelander Edmund Hillary op 89-jarige leeftijd. Edmund Hillary werd op 29 mei 1953 wereldberoemd toen hij samen met de Nepalese sherpa Tenzing Norgay de top van de Mount Everest bereikte. Ik moest toen meteen terugdenken aan de BBC reportage "Mallory and Irvine Search Expedition" van Graham Hoyland die ik een paar jaar geleden op televisie heb gezien.

Op 12-jarige leeftijd ontmoette Graham Hoyland zijn oudoom Howard Somervell. Deze Somerwell verteld hem het ongelofelijke verhaal hoe hij begin jaren '20 van de vorige eeuw met zijn goede vriend, de legendarische Britse bergbeklimmer George Mallory, optrok naar de toen nog onbeklommen Mount Everest. Na een vrij desastreus afgelopen en mislukte eerste poging in 1922 keerden de Mallory en Somerwell in 1924 met een expeditie terug om nogmaals te proberen de berg te beklimmen.

Tijdens deze expeditie doet Somerwell vanaf kamp 4 een poging om de top te bereiken, als het noodlot voor hem toeslaat: zijn luchtpijp wordt plotseling geblokkeerd door een bevroren stuk slijm. Omdat Howard Somerwell zelf een arts is weet hij wat hij moet doen en kan hij zich met een zelfuitgevoerde Heimlich greep tenauwernood van een wisse verstikkingsdood redden. Het bereiken van de top kan hij zich na dit voorval wel uit zijn hoofd zetten.

In kamp 4 teruggekomen staan George Mallory en Sandy Irvine (op de foto hierboven) klaar om een laatste poging te wagen de top te bereiken. "Somerwell, ik ben mijn fototoestel vergeten. Kan ik de jouwe lenen?", vraagt Mallory. Somerwell geeft hem het fototoestel en Mallory en Irvine lopen vervolgens de geschiedenis in. Op 8 juni 1924 verdwijnen ze in de wolken en zijn nimmer levend teruggezien. De foto rechts is de laatste foto die van hen samen is gemaakt.

Dit simpele feit, het overhandigen door zijn oudoom Howard Somerwell van een fototoestel aan diens vriend George Mallory, is de latere start geweest van het 30-jaar durend project van Graham Hoyland.

Zijn oudoom vertelt de 12-jarige Graham namelijk dat hij er van overtuigd is dat Mallory en Irvine de top van de Everest bereikt hebben. "Als iemand ooit mijn fototoestel zou vinden en de film erin zou ontwikkelen", zo vertelde Somerwell hem, "dan zou hij kunnen bewijzen dat de berg al in 1924 beklommen was, lang voordat Hillary en Tenzing dat in 1953 deden."

Tijdens de 30-jarige zoektocht naar het fototoestel van zijn oudoom heeft Graham Hoyland (op de foto links) acht expedities naar de Everest geleid. In 1993 bereikte hij als vijftiende Brit de top en in op 4 mei 1999 vond hij het lichaam van George Herbert Leigh Mallory.

Het lichaam van Mallory was door de jaren heen min of meer één geworden met de Everest. Zijn persoonlijke bezittingen, zoals zijn hoogtemeter, zijn netjes en volledig afgelopen horloge, zijn zonnebril en een op zijn hart gedragen brief van zijn vrouw, werden in perfecte en onbeschadigde staat gevonden. Alleen het fototoestel werd niet gevonden.

Graham Hoyland is er van overtuigd dat Mallory het fototoestel aan Irvine heeft gegeven om zich, op de top van de Everest staand, te laten vastleggen. Vervolgens zijn de beide mannen door de invallende duisternis overvallen (de zonnebril zat namelijk netjes in zijn zak opgeborgen) en is Mallory naar beneden gevallen (het touw was namelijk afgebroken). Irvine heeft daarna waarschijnlijk beschutting voor de nacht gezocht maar had geen schijn van kans en is door de kou overvallen en gestorven (een Chinese beklimmer heeft tijdens een beklimming naar de top in 1975 het lichaam van een "ouderwets gekleede" Brit in een rotsspelonk gezien).

In eerste instantie dachten de expeditieleden trouwens dat ze het lichaam van Sandy Irvine hadden gevonden. Hieronder beschrijft expeditielid Dave Hahn het moment dat ze erachter kwamen dat ze het lichaam van George Mallory (hier rechtsonder) en dus niet van Sandy Irvine hadden gevonden:

"The head and arms of the prone, uphill oriented climber were frozen solidly into the mound of small rock that had collected over the years against the body. There would be no rolling him over. Just reaching under him required hours of patient chopping with our ice-axes and pocket knives. In cutting away some clothing, Jake came upon a manufacturer's label that we all bent over to see. Beneath that label was a neatly stitched one that said "G. Mallory." We stopped all work and looked in one another's faces... but our first utterances were along the lines of 'Why would Andrew Irvine be wearing George Mallory's shirt?' Then it finally hit us, we had not found Irvine. We had not rediscovered Wang Hong Bao's "Old English Dead." We were in the presence of George Leigh Mallory himself. THE man of the mountain, THE needle in the haystack. Mallory was the man whose boldness and drive we'd grown up in awe of... and now we were touching him. We each then noticed the muscular arms of the climber, still, after all these years, George Mallory cut an impressive figure."

Op de vraag van een journalist "Waarom wil je de Everest beklimmen?" gaf Malory ooit het legendarische antwoord: "Because she's there (omdat ze er is)." Met eenzelfde missie ging Graham Hoyland 30 jaar lang op zoek naar de heilige graal van het alpinisme: het fototoestel van zijn oudoom. Waarom? Omdat ze er ergens moest zijn.

Helaas heeft hij deze zoektocht om gezondheidsredenen, door het te lang verblijven op grote hoogte (boven de 7.000 meter), een paar jaar geleden moeten staken. De mythe blijft daarom in stand: was George Mallory echt de eerste mens op de top van de Everest?

De homo sapiens als project?

Een opdrachtgever werd deze maand vader. Een nieuwe mens was geboren en door dit heug'lijke moment ontstond er binnen zijn bedrijf een gesprek bij de koffiehoek, waarin een vrij opmerkelijke en onorthodoxe vergelijking tussen de mens en een project werd gemaakt.

"Een mens is eigenlijk net een project!" opperde de HR-adviseur. "Uniek, met een begin en een eind en onderworpen aan vast fasepatroon: de tijd in de buik van de moeder (0), de kindertijd (1), de pubertijd (2), de volwassenheid (3) en het 65+ schap (4)."

"En de ouders dan?", vroeg het hoofd Logistiek zich in de discussie mengde. "Ja de ouders, die moet je dan maar zien als de opdrachtgever van dit alles. Net zoals bij de mens is het idee dat tot een project leidt, onlosmakelijk met de opdrachtgever verbonden. Bij een mens is dat niet anders: het ontstaat uit zijn ouders en zit de eerste maanden met de navelstreng aan de moeder vastgeklonken. In de voorfase, de zwangerschap als het ware, brengen de ouders alles in gereedheid. Ze richten de kinderkamer in en bereiden de logistiek voor (luiers e.d.). De ouders zijn hier héél erg bij betrokken; zijn zij niet enorm enthousiast en gemotiveerd door het vooruitzicht op hun baby?"

"In de volgende fase, de kindertijd, zie je dat de ouders nog steeds dichtbij het kind blijven", zo vervolgde De HR-adviseur. "Niet de deur uit zonder betrouwbare oppas", sprak de afdelingssecretaresse wijs vanachter de koffieautomaat.

De HR-adviseur vervolgde zijn relaas. "In de kindertijd blijft de opdrachtgever nauw verbonden met het project. Maar dan, in de pubertijd, veranderen de verhoudingen. Hoe laat ben je thuis? Dat bepaal ik zelf wel. Moet je je huiswerk niet maken? Heb ik al gedaan. Kind en ouder nemen (on)bewust afstand van elkaar." De financiële controller voegde daar nog schamper aan toe: "Ja, en dat alles vanuit het onplezierige vooruitzicht dat je z'n studententijd mag gaan subsidiëren."

"Na die studententijd is het tijd voor het kind om op eigen benen te staan", zo vervolgde de HR-adviseur. "Als opdrachtgever heb je de belangrijkste mijlpaal gehaald. De inmiddels volwassenen kan op eigen benen staan. Als vervolgens het kind gezond blijft en in zijn verdere bestaan het nodige geluk en liefde vindt is de doelstelling meteen ook gehaald."

Wat is de moraal achter deze niet allerdaagse vergelijking?

Er zullen wel meer beeldspraken gebruikt zijn om een project te definiëren, wellicht de bovenstaande ook. Maar er is ook nog een andere vergelijking tussen de ouder en de opdrachtgever te maken. Net zoals bij het ouderschap je je kind niet kan "teruggeven", kan een opdrachtgever namelijk zijn project ook nóóit teruggeven. Als hij dat wel kan, dan is hij automatisch een opdrachtnemer. Hoe je het dus ook wendt of keert: als ouder blijft de opvoeding van je kind onder aan de streep jouw verantwoordelijkheid. Of je dat nu wilt of niet.

De opdrachtgever is op dezelfde manier de eindverantwoordelijke van zijn project. Wil hij deze verantwoordelijkheid niet meer dragen, dan moet hij het project stoppen. Alleen hij kan dat doen, dit kan hij aan niemand anders overlaten.

En met dit laatste stopt dan ook meteen de vergelijking met het ouderschap...

The Tulip & The World...

Vandaag verschijnt er op nu.nl een bericht van het Innovatieplatform: "Een nieuw kunstmatig eiland (in de vorm van een tulp) voor de kust zou een plaats kunnen worden voor het opwekken van energie. Door het creëren van verschil in waterstand zou daar met waterkracht elektriciteit kunnen worden opgewekt." Premier Balkenende daagt het Nederlandse bedrijfsleven uit de Nederlandse Eer hoog te houden op het gebied van inpoldering en deltawerken.

Dit is helemaal geen gek idee. Zo'n eiland biedt heel veel mogelijkheden en de hele wereld is inmiddels onder de indruk van het Nederlandse vakmanschap, wat dit aangaat tenminste. Begin deze week meldde het Nederlandse bedrijf Van Oord namelijk dat het in recordtempo het project "The World" voor de kust van Dubai heeft opgeleverd. Overigens, nadat het daarvoor al het kunstmatige eiland Palm Jumeirah in evenzeer een recordtijd had opgeleverd (u weet wel, dat nu door die louche investeerder PalmInvest weer in het nieuws is gekomen). Binnen het project "The World" hebben de mannen van Van Oord in totaal 320 miljoen m3 zand gewonnen op zee en opgespoten. Ter vergelijking: dat is een Chinese Muur van 2 m breed en 4 m hoog rond de gehele wereld. Een megaklus van jewelste is hier geleverd. Eere wie eere toekomt: chapeau voor Van Oord!

Een hele geruststellende gedachte, dat diezelfde Van Oord ook deel uitmaakt van het consortium dat de Tweede Maasvlakte gaat aanleggen. Dat zal straks een slok op een borrel gaan schelen. Als die Maasvlakte2 dan klaar is, dan kan er gelijk aan het duurzame energieeiland "The Tullip" worden begonnen. Waar een klein land groot in kan blijven

Wat is nu het grote verschil tussen dit visionaire idee van Het Tulpeiland en het visionaire idee van De Ondergrondse Stad dat vorige week door het bouwbedrijf Strukton werd gelanceerd? Op het eerste gezicht niet zo veel, toch?

Het idee van Het Tulpeiland wordt geopperd door de opdrachtgever optima forma in dezen: de minister-president zelf. Jazeker, hier is psprake van de natuurlijke persoon van de opdrachtgever! En nog meer: JP toont leiderschap. JP toont visie. JP wil best de ondernemersrisico's nemen. JP daagt zelfs het bedrijfsleven uit. JP vindt het zelf klaarblijkelijk ook een goed idee blijkbaar. JP, beste lezers, voelt aan zijn water aan dat "we deze kunnen winnen."

Als je er goed over nadenkt zou het eigenlijk niet mis kunnen gaan in het team van een professionele, gecommitteerde opdrachtgever (JP) en een competente, capabele opdrachtnemer (Van Oord).

Dát is nu precies waar het bij de De Ondergrondse Stad aan schort. Daar komt de aannemer met het idee aanzetten en weet de opdrachtgever van helemaal niets. Niet goed dus!