Zwart gat...

Stephen Hawking, door velen als dé opvolger van Albert Einstein gezien, werd precies 300 jaar na de sterfdag van Galileo Galilei geboren. In 1988 schreef hij het boek "Het Heelal", dat ik op 14 maart van dat jaar (toevallig ben ik precies 87 jaar na Albert Einstein geboren, maar daarmee stopt ook alle vergelijking) van mijn ouders voor mijn 22ste verjaardag kreeg. Van dit boek zijn inmiddels meer exemplaren verkocht dan van de bijbel, een feit dat hem, zoals Hawking eens in een interview aangaf, nederig maakt. Hawking is het bekendst geworden vanwege zijn ziekte én door zijn theorieën omtrent 'zwarte gaten'.

Een zwart gat is een bijzonder soort object in het heelal, waaruit als gevolg van het sterke zwaartekrachtsveld geen licht of materie kan ontsnappen. De meeste zwarte gaten zijn de overblijfselen van hypernova- of supernova-explosies. Als de kern van de exploderende ster meer dan ongeveer 5 keer zo zwaar is als de zon, implodeert de kern van de ster uiteindelijk tot een zwart gat. Het centrum van het zwarte gat is een punt van een oneindig grote dichtheid met een oneindig klein volume, singulariteit genoemd. De zeer zware zwarte gaten die in de centra van sommige sterrenstelsels te vinden zijn en een massa van enkele miljoenen zonsmassa's hebben, zijn waarschijnlijk kort na de oerknal ontstaan.

Sinds kort zijn er ook zwarte gaten bekend met een massa van enkele duizenden zonsmassa's, hoe die ontstaan zijn is nog niet duidelijk. Het is niet bekend wat zich in en rond de singulariteit precies afspeelt, aangezien de algemene relativiteitstheorie op zulke kleine afstanden niet meer exact geldig is. Om dit probleem op te lossen, zal de relativiteitstheorie gecombineerd moeten worden met de kwantummechanica tot een nog onbekende theorie van de kwantumzwaartekracht.

Enfin, tot hier de theorie vanaf Wikipedia.

Woensdag 10 september 2008 bestaat de mogelijkheid dat de mensheid voor een zelfgemaakt zwart gat gaat zorgen. Wat is er aan de hand? In een 27-kilometer lange tunnel bij het Zwitserse Genève bootsen wetenschappers komende woensdag de Oerknal na. Het Europees Centrum voor Nucleair Onderzoek (CERN) heeft tien jaar gebouwd aan de tunnel, die bestaat uit door magneten gevormde ringen. Verschillende Europese landen - waaronder Nederland - hebben hier in totaal 6 miljard euro aan bijgedragen. Onderzoekers laten elementaire deeltjes botsen die dan voor het eerst met bijna de snelheid van licht door de tunnel worden gestuurd. Deze botsing veroorzaakt een Oerknal op kleinere schaal. Wat er precies gaat gebeuren is niet bekend: nog nooit werd zo'n experiment uitgevoerd. Tegenover de Britse zender BBC verklaarden medewerkers dat er mogelijk kleine zwarte gaten ontstaan. Maar die verdwijnen vermoedelijk net zo snel als ze verschijnen, zo denken ze. Andere wetenschappers zijn er allerminst gerust op, zo melden Britse media: zo wordt er gevreesd voor aardbevingen en tsunami's. De Duitse deskundige chaostheorie-deskundige Otto E. Rössler vreest zelfs dat de aarde in de toekomst kan worden opgezogen door een zwart gat dat door het CERN wordt gecreëerd.

Bent u al net zo bang als Herr Doktor Rössler geworden?

Wat mij vooral interesseert is dat er een megaexperimenteelproject van een kleine 6 miljard euro is gestart, waarvan het nut op voorhand helemaal niet te bevatten is. Ook de risico's of de gevolgen ervan zijn niet bekend. En toch is het uitgevoerd. Waarom? Omdat we nieuwsgierig zijn. Omdat we vooruit willen. Omdat wetenschap geen eind(datum) kent. Innoveren, ondernemen, onderzoeken, dat brengt ons vooruit. Als je alles van te voren zou proberen te managen en te verklaren, staan we morgen met z'n allen stil. Maar misschien gebeurt dat woensdag dan ook.

Het experiment kan overigens live worden gevolgd via een webcam in het CERN. Als ik u na woensdag niet meer spreek: tot in het hiernamaals dan maar...